Фикһул Ислам — версиялар араһындағы айырма

Перейти к навигации Перейти к поиску
8499 байт өҫтәлгән ,  10 месяцев назад
 
Кеше был донъянан үткәс аяҡтарын ҡиблаға бороп, аяҡ-ҡулдарын турайтып куйыу тейеш. Күҙҙәрен йомдороп, ауыҙын ябып, ул асылмаһын ^с§н берәй яулыҡ менән эйәгенән уратып бәйләйҙәр. Күкрәге ҡабармаһын өсөн түшенә ҡайсы кеүек берәй тимер әйбер ҡуялар.
 
=== '''Кәфен киҫеү тәртибе''' ===
Кәфен кискәндә тәһәрәтле булыу шарт. Кәфен ирҙәргә өс ҡат, ҡатындарға биш ҡат иҫәбенән үлсәнә. Беренсе һәм икексә ҡаты мәйеттең башы яғынан да, аяҡ яғынан да 30 см артып торордай итеп үлсәнә.
 
Әхирәт күлдәген әҙерләгәндә, бер ҡат материалды мәйеттең муйынынан алып йөҙлөгөн ҡапларлыҡ итеп үлсәп алып, яңынан шуның ҡәҙәр алаһың, бөкләгән ерҙән баш һыйырлыҡ итеп киҫәһең.
 
Бөркәнсек (яулыҡ) башынан кендегенә ҡәҙәр үлсәнә.
 
Хирҡа (билбау) мәйеттең кәүҙәһенә урап үлсәһәң ике ҡат, өҫтөнә ҡуйып үлсәһәң 4 мәртәбә иҫәбенән алына. Хирҡаның киңлеге - ярты иң.
 
=== '''Йыуыу тәртибе''' ===
Мәйетте йыуғанда, һул ҡул менән аҫтын таҙартыу һәм истинжә ҡалдырыу өсөн, һул яғынан торалар. Йыуа торған һыуҙың температураһы ҡан йылылығындай булырға тейеш. Мәйет йыуғанда һыу йөрөтөү өйҙөң уңайына ҡарап (ишек торошона ҡарап) була.
 
Эске тәһәрәтен алдырыу өсөн өс кисәк һәм ауыҙы, моронон таҙартыу өсөн алты кисәк сепрәк әҙерләгәндән һуң, мәйетте күлдәге йәки сепрәге менән ҡоласаға күтәреп һалалар. Күлдәген аҫтан өскә ҡарай, еңен беләҙектән юғарыға табан киҫеп алалар. Күлдәкте киҫмәйенсә систереп алһаң да ярай. Ғәүрәт ерен ҡаплап ҡуялар.
 
Башта әҙерләп ҡуйылған өс киҫәк сепрәк менән эске тәһәрә-тен алдыралар. Шунан һуң тәнен йомшартыу өсөн марляны һабынлап, һылатып сығалар. Сәсен һүтеп, башын яҡшылап һабынлап йыуалар, һабын күбеген бөтөрөү өсөн алғы яғын ҡайтанан йыуалар.
 
Бынан һуң һул ҡабырғаһына ятҡырып, уң яҡ өлөшөн һәм арҡаларын һабынлап йыуалар Ҡоласайы йыуып мәйетте кире һалалар ҙа уң яғына әйләндереп, һул яҡ өлөшөн һәм арҡаларын йыуып, яңынан ҡоласаны таҙартып мәйетте һалалар.
 
Эске тәһәрәтен алдырыр алдынан, кәүҙәһен ҡалҡытып эсенә баҫа-баҫа нәжәсен сығарып бөтөрәләр.
 
Ахырҙа камил тәһәрәт алдырталар: Тәүҙә уң ҡулын, шунан һул ҡулын йыуалар. Әҙерләнгән өс кисәк сепрәк менән өс мәртәбә ауыҙын йыуалар. Өс сепрәк менән моронон йыуалар. Өс мәртәбә йөҙөн йыуалар. Өс мәртәбә уң беләген, унан һуң һул беләген йыуалар, унан һуң уң аяҡты һәм һул аяҡты йыуалар.  Тере кеше нисек мәсих ҡыла, мәйеткә лә шул тәртиптә мәсих ҡылалар.
 
=== '''Мәйетте ғөсөлләндереү''' ===
'''Ғөсөл ҡойондорғанда:''' «Илаһи ниәт ҡылдым әхирәт ғөсөлөн ҡойондормаҡҡа, тәндәрен таҙаламаҡҡа. Әшһәдү әл лә илләһә илләллааһу үә әшһәдү әннә Мөхәммәдән ғәбдүһү үә рәсүлүһ»-тип әйтелә.
 
Мәйеттең башын бер аҙ күтәргән хәлдә башына һыу ҡойоп, шул тәңгәлдән ҡоласаны йыуып ебәрәләр.
 
Уң яҡ елкәһенән ботона, шунан һул яҡ елкәһенән ботона ҡәҙәр һыу ҡоялар.
 
Һул яғына ятҡырып кәүҙәнең уң өлөшөн, арҡаларын ғөсөлләндергәс, ҡоласаны йыуып ебәрәләр.
 
Уң яғына әйләндереп һул яғын ғөсөлләндереү шул уҡ тәртиптә.
 
Ике аяғының да бармаҡ араларын, аяҡтың үҙен ғөсөлләндерәләр.
 
Сәстәрен ике яҡҡа һуҙып һалалар.
 
Әгәр нәжесе сығып бөтмәү шиге булһа, мамыҡты марляға төрөп, шунан бөкө (пробка) ҡуялар.
 
Нәжесе ҡабаттан сыҡҡан хәлдә башҡаса ғөсөл Ҡойондоролмай, тик шул урынын ғына таҙарталар ҙа мамыҡ менән бөкөләп ҡуялар.
 
Боттарын ҡуша бәйләп ҡуйып, тәнен яҡшылап ҡоротҡас, • йыуңу тамам була. Мәйетте кәфен өҫтөнә күтәреп һалыу уңайлы булһын өсөн, биленән берәй тауар уратып алып, күтәреп һалғанда өсөнсө кеше шул сепрәктән ҡалҡытыша.
 
'''Мәйетте төрөү'''
 
Башта таҙа урынға берәр юрған йәки одеял түшәп, уға тап төшмәһен өсөн өҫөтөнә полиэтилен (йә клеенка)йәйәләр.
 
Гүргә төшөрөү өсөн 2,5-3 метр оҙонлоҡтағы өс таҫтамалды төрөлгән килеш ҡуялар.
 
Хирҡаны (билбау) бил тәңгәленә ҡуялар.
 
Кәфендең ике ҡатын йәйгәс, өҫтөнә яулыҡ ҡуялар, улар өҫтөнә әхирәт күлдәген ҡуялар. Унан һуң сәсен күкрәк өҫтөнә йәйеп, мәйетте әҙер кәфен өҫтөнә һалалар, әхирәт күлдәгенең уйылған тишегенән мәйеттең башын сығарып кәүҙәһе өҫтөнә ҡаплайҙар.
 
Ауыҙы асылмаһын өсөн эйәгенән башына ҡәҙәр сепрәк менән бәйләп ҡуйып, яулыҡ бөркәндерәбеҙ.
 
Беренсе ҡат кәфендең тәүҙә һул яғын, шунан һуң уң яғын ябалар. Артабан хирҡаны ябып, аяғы осондағы кәфенде бәйләйҙәр.
 
Таҫтамалдарҙы мәйеттең өҫтөнә ҡуйып, юрғаны менән ҡуша төрәләр, алып барғанда таралмаһын өсөн,аяҡ яғын бәйләргә кәрәк.. Мәйетте өйҙән аяғы менән алып сығалар. Алып барғанда башы алда була.
 
Мәйетте мөмкин ҡәҙәрле ашыҡтырыу хәйерле, сөнки бынан һуң ул инде гүр кешеһе, уны үҙ урынына ашыҡтырыу яҡшы.
 
'''Йыназа'''
 
Йыуып кәфенләнгән мәйеттең башы Мәғрибкә (көнбайыш) ҡаратылып ергә ҡуялар. Шунан һуң имам мәйеттең күкрәге тәңгәленә, йәмәғәт саф-саф булып уның артына теҙелгәс, йыназа намаҙы уҡыла. Намаҙ уҡыусы берәү генә булған хәлдә лә мәйеттең күкрәге тапҡырында булыу тейеш.
 
Йыназа намаҙының шарттары башҡа намаҙҙарҙың шарттары кеүек үк, ләкин йыназа намаҙының билдәле генә ваҡыты юҡ. Йыназа намаҙы өсөн мәйеттең йыуылған һәм кәфенләнгән булыуы шарттыр.
 
Йыназа намаҙының ҡыйраты, рәҡүғе һәм сәждәһе, ҡағдәһе юҡ, ул тәҡбир, ике сәләм менән тамам ҡылына.
[[Категория:Ислам дине]]
795

үҙгәртеү

Навигация